In de 19de en 20ste eeuw werden straten en pleinen voorzien van verschillende monumenten, ook in de stad Antwerpen. Deze traditionele publieke monumenten hebben politieke, religieuze, historische en/of opvoedende functies, die in deze tijd ter discussie staan. Daarom laat het Middelheimmuseum, dat onder de noemer ‘Beeld in de Stad’ verantwoordelijk is voor het beheer van de kunst in de openbare ruimte in Antwerpen, in zijn zomertentoonstellingNieuwe Monumenten dertien kunstenaars nadenken over de huidige relevantie van monumenten. De dertien creëren in het openluchtmuseum zelf nieuw werk, wat een spraakmakende confrontatie oplevert van inzichten en standpunten. Zo komt onder andere aan bod of het monument in deze tijd bestaansrecht heeft en wat er te verwachten is van kunst in de openbare ruimte.

Monumenten die sinds de 19de eeuw in de openbare ruimte worden opgericht, herinneren meestal aan een gebeurtenis en/of brengen een waarschuwing. Ze betuigen eer aan een belangrijke persoon, drukken een gevoel van (nationale) trots uit, symboliseren gedeelde normen en waarden… Kortom, ze willen dit alles vereeuwigen, ze willen een breed publiek aanspreken en staan symbool voor afgesloten hoofdstukken uit de geschiedenis. Overal ter wereld worden er nog alitjd dergelijke monumenten opgericht. Toch zijn hun functies in deze tijd ook geërodeerd.

Wat is nog de huidige relevantie van het openbare monument? Hebben de traditionele politieke, religieuze en educatieve drijfveren plaatsgemaakt voor ideologisch neutrale sculpturen en persoonlijke interpretaties van de kunstenaar? Dit zijn vragen die het Middelheimmuseum, verantwoordelijk voor de werking van ‘Beeld in de Stad’, voorlegde aan dertien kunstenaars. Vandaag hebben kunstenaars bovendien een grotere keuzevrijheid gekregen en is er tussen opdrachtgever en kunstenaar een nieuwe verhouding gegroeid. Andere artistieke disciplines dienen zich aan, het begrip ‘eeuwigheid’ ruimt baan voor tijdelijke interventies en voor ‘work in progress’. Ook is er toenemende aandacht voor de contexten. Hierin is voor geïsoleerde beelden vaak, zowel letterlijk als figuurlijk, geen plaats meer.

De dertien kunstenaars maakten nieuw werk voor de zomertentoonstelling Nieuwe Monumenten en gingen daarbij uit van drie vragen: ‘Voor wie of wat kan een kunstenaar vandaag de dag nog zinvol een monument creëren?’, ‘Hoe verhoudt een kunstenaar zich tot een opdrachtgever?’ en ‘Is, in een tijd die gekenmerkt wordt door fragmentering, complexiteit, tijdelijkheid en virtualiteit, zo’n honkvaste, ‘eeuwige’ plek voor een monument nog relevant?’.

De dertien geselecteerde kunstenaars zijn allemaal vertrouwd met de Belgische context en cultuur: Caroline Coolen, Johan Creten, Jan De Cock, Nick Ervinck, Michel François, Kendell Geers, Wesley Meuris, Selçuk Mutlu, Johan Muyle, Nadia Naveau, Sven 't Jolle, Angel Vergara Santiago en Gert Verhoeven. Sommigen zetten zich af tegen de traditie van het monument, anderen werken verder met de bestaande beeldentaal. Sommigen zijn gevestigde waarden, anderen staan aan de start van hun carrière. Deze twee aspecten zorgen voor een interessante wisselwerking in de tentoonstelling. (Meer informatie over de kunstenaars is te vinden in bijlage 1)

Randprogrammatie

Naast een gratis tentoonstellingstekst voor individuele bezoekers, voorzien museumgidsen rondleidingen voor volwassenen, jongeren en kinderen. De bestaande monumenten in het centrum van Antwerpen worden ook in de kijker geplaatst dankzij een grondige reiniging van het monument Brabo aan het stadhuis van Antwerpen en aan de hand van een wandelroute langs de belangrijkste beelden in de openbare ruimte in hartje Antwerpen. In samenwerking met Antwerpen Boekenstad lopen er literaire lezingen rond het thema van de tentoonstelling.

(Meer informatie over het randprogramma is te vinden in bijlage 2)

Er verschijnt een tentoonstellingscatalogus Nieuwe Monumenten, uitgegeven door Ludion. Deze is te koop voor 24,50 euro.

Op de website (www.middelheimmuseum.be) en op de Facebook-pagina van het Middelheimmuseum geven de kunstenaars in een kort filmpje zelf meer uitleg over hun werk. Vanaf 20 mei komt er elke week een andere kunstenaar aan het woord.

Praktisch

• Nieuwe Monumenten
• van 23 mei tot en met 19 september 2010
• Middelheimmuseum, Middelheimlaan 61, 2020 Antwerpen

middelheimopenluchtmuseum@stad.antwerpen.be

www.middelheimmuseum.be

• openingsuren:
  • in mei en augustus van 10 tot 20 uur
  • in juni en juli van 10 tot 21 uur
  • in september van 10 tot 19 uur
  • gesloten op maandag behalve op maandag 24 mei (Pinkstermaandag)
• gratis inkom

Over het Middelheimmuseum

Het Middelheimmuseum, het openluchtmuseum voor beeldhouwkunst van de stad Antwerpen, werd opgericht in 1950. Het museum bevat een rijke collectie moderne en hedendaagse beeldhouwkunst. Jaarlijks bezoeken ongeveer 200 000 geïnteresseerden uit binnen- en buitenland het museum. Het open karakter van het park trekt veel bezoekers aan die genieten van de combinatie kunst en ontspanning. Ook de echte kunstliefhebber vindt zijn weg naar de vaste collectie of één van de tentoonstellingen. Ieder jaar organiseert het Middelheimmuseum een zomertentoonstelling met een grote (inter)nationale naam op de affiche. In 2007 was Paul McCarthy te gast, in 2008 was het de beurt aan Leo Copers en vorige zomer liep er een tentoonstelling van de Amerikaanse kunstenaar Chris Burden. Het Middelheimmuseum tracht ook voor jongeren de drempel naar kunst te verlagen met een aanbod van projecten op hun maat. De extra-muroswerking van het museum [Middelheimproductie] staat in voor kunst in de publieke ruimte. [Middelheimproductie] is op drie vlakken werkzaam: ‘Beeld in de Stad’ en ‘Bij-buurten’, twee projecten die kunst dichter bij het grote publiek brengen én ‘Creatie en presentatie van nieuwe kunst’, een platform voor jonge kunstenaars. Meer info op: www.middelheimmuseum.be

Het Middelheimmuseum bestaat 60 jaar. Voor deze gelegenheid geeft het museum een nieuwe collectiecatalogus uit. De Middelheimcollectie (Uitgeverij Ludion, www.ludion.be)  is te koop in de museumshop en in de boekhandel.