Een 400 kg zwaar schilderij van 4,38 meter hoog en 3,3 meter breed zie je niet zo snel over het hoofd. Toch was lange tijd onduidelijk waar het werk 'Aanbidding der herders' (1858) van Breda's beroemdste schilder was gebleven. De voormalige doopkapel van de Heilig Kruiskerk in Elsene bood lange tijd onderdak aan het grootste schilderij dat Petrus van Schendel ooit maakte. Van Schendel schilderde dit doek in 1858. Dit monumentale werk is onlangs naar Breda overgebracht. Het zal - na een omvangrijke restauratie op zaal- een nieuw hoogtepunt vormen in de kunstcollectie van Breda's Museum. Tevens is deze onderneming een voorspel van de overzichtstentoonstelling van Petrus van Schendel die Breda's Museum in 2010 wil presenteren. Het werk bleef tijdens het leven van de schilder (1806- 1870) onverkocht en belandde in zijn nalatenschap. De Heilig Kruiskerk in de Brusselse deelgemeente Elsene kreeg het van de nazaten ter beschikking gesteld. In de loop van 2008 gaf het kerkbestuur dit beschadigde olieverf, mede op verzoek van de familie, in langdurig bruikleen aan Breda's Museum. De 'Aanbidding der herders' is in de loop van de tijd sterk vervuild en hier en daar ook beschadigd geraakt. Breda's Museum heeft schilderijenrestaurator John Post dan ook opdracht gegeven dit enorme doek te restaureren. Dit gaat gebeuren in de grote bovenzaal van Breda's Museum waardoor het publiek de restauratiewerkzaamheden op werkdagen (dinsdag t/m vrijdag) doorgaans rechtstreeks kan bezichtigen. Het komt zelden voor dat schilderijrestauraties in het openbaar te zien zijn. De restauratiewerkzaamheden starten op dinsdag 30 september en zijn voorzien tot en met 12 december 2008. Kort daarna zal Breda's Museum deze versie van 'De aanbidding der herders' in de grote bovenzaal exposeren. Internationale roem en Koninklijke belangstelling Omdat de nocturne, het geschilderde nachttafereel waarbij natuurlijk en kunstmatig licht als lichtbronnen worden gebruikt, een moeilijk weer te geven genre was, hield slechts een kleine groep kunstenaars zich er mee bezig. Fijnschilder Petrus van Schendel werd gezien als een meester op het gebied van minutieus uitgevoerde taferelen bij kaars-, lamp-, en maanlicht. Werk van Van Schendel werd door vele verzamelaars, musea en Europese hoven aangekocht. Ook dit schilderij trok destijds veel belangstelling. De latere koning Leopold II der Belgen kwam op 31 juli 1858 naar Van Schendels atelier in Schaarbeek om het kunstwerk met eigen ogen te zien. Het werk was daarna op meerdere plaatsen te bewonderen. In 1860 reisde het werk naar Engeland. Ook daar was het in diverse Britse steden te bekijken. In Engeland werd er voor het schilderij een goede prijs geboden, maar Van Schendel weigerde het bod. Kunstwerk teruggevonden in opslagruimte Breda's Museum is in de negentiger jaren van de vorige eeuw erg succesvol geweest met het verwerven van werk van Petrus van Schendel en heeft inmiddels de grootste openbare collectie schilderijen van zijn hand. Zo verwierf Breda's Museum in 1992 met steun van de Vereniging Rembrandt, de Provincie Noord Brabant en de Vereniging Vrienden van Breda's Museum Van Schendels 'Aanbidding der herders' (ca. 1849). Dit paneelschilderij is een van de topstukken van Breda's Museum. Uit onderzoek werd destijds duidelijk dat Van Schendel meerdere versies, waaronder een werk van uitzonderlijk groot formaat, had geschilderd van deze kerstvoorstelling. Onduidelijk bleef echter waar dit schilderij was gebleven. Kunst-historicus Jan de Meere werkt al jaren aan een boek over Petrus van Schendel. En hij kwam er tijdens zijn voorbereidend onderzoek in 2007 achter dat Van Schendels grootste werk in Brussel hing. De voormalige doopkapel van de Heilig Kruiskerk in Elsene die werd gebruikt als opslagruimte bood onderdak aan dit majestueuze werk, buiten zicht van het publiek. Overbrenging naar Breda's Museum Toen dit unieke schilderij werd ontdekt, bleek het huidige kerkbestuur onbekend met de faam van de schilder en zijn werk. Door bemiddeling van Jan de Meere en de familienazaten stemde het kerkbestuur van de Heilig Kruiskerk in met een langdurig bruikleen aan Breda's Museum. Eind februari startte het museum met de eerste voorbereidingen voor demontage en transport. Gezien de maat en gewicht van het schilderij moesten we daarvoor een bijzondere neerlaatconstructie bedenken. Het neerlaten met de daarvoor bedachte strijktalie (takel met twee blokken) verliep op 18 juni jl. probleemloos. Net zoals het demonteren van de monumentale schilderijlijst en het losmaken van het spieraam van de lijst. Grote stukken stuc, hout en glas hebben we handmatig verwijderd. De ernstig vervuilde achterkant is met een stofzuiger gereinigd waarna de specialisten het schilderij uit de lijst konden tillen. Na het losmaken van het doek van het spieraam werd het schilderij met inpakpapier op een houten rol gedraaid en vastgetaped voor transport naar Breda. Over Petrus van Schendel Petrus van Schendel is op 21 april 1806 in Terheijden geboren. Hij groeide op in Breda. In 1822 ging hij naar de academie in Antwerpen waar hij les kreeg van de historieschilder Matthijs van Bree. Daarna keerde hij terug naar Breda en woonde afwisselend hier en in Amsterdam. Na 1830 werkte hij in Rotterdam en Den Haag. Hij vestigde zich in 1845 voorgoed in Brussel. Van Schendel overleed aldaar in 1870. Als kunstenaar heeft hij zich toegelegd op genretaferelen bij nacht, vooral marktscènes. Daarmee is hij tot ver over de grenzen beroemd geworden. Op den duur kreeg hij echter ook kritiek op de eenvormigheid van dat werk. Van Schendel heeft daarentegen ook veel ander werk gemaakt, zoals landschappen, portretten en historiestukken. Ook daarin benutte hij meestal zijn vakkennis als schilder van nachtscènes met maanlicht of kaarsen en lampen. De kerstvoorstelling 'De aanbidding der herders' is daarvan het meest monumentale voorbeeld. Breda's Museum | Chassépark | Parade 12-14, 4811 DZ Breda | www. breda-museum.nl | tel. 076-529 93 00 | Openingstijden: dinsdag t/m zondag en op feestdagen van 10.00 tot 17.00 uur | Eerste kerstdag en Nieuwjaarsdag gesloten.